"Tôi không nghĩ có tác phẩm hay bị bỏ rơi"

TT - Văn học vốn là nguồn sống có sức mạnh tự thân từ năng lực của người viết. Hội nhà văn sẽ góp thêm cho nguồn năng lực ấy những gì, có kích hoạt được niềm cảm hứng từ cuộc sống luôn mới để những nhà văn - hội viên - làm ra các tác phẩm đỉnh cao?

Nhà văn Lê Quang Trang (phải) tặng hoa cho người tiền nhiệm Lê Văn Thảo - Ảnh: L.Điền

Nhiều vấn đề đang đặt ra đối với tân chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM Lê Quang Trang.

* Với đội ngũ nhà văn TP.HCM, ông có thấy điểm yếu nào có thể bắt tay khắc phục ngay hoặc thế mạnh nào có thể phát huy hơn nữa mà ông lấy đó làm trọng tâm cho công tác hội trong nhiệm kỳ tới đây không?

- TP.HCM là một trung tâm văn hóa lớn của quốc gia, có lực lượng sáng tạo trên lĩnh vực văn học khá đông, với số hội viên hơn 350 người trong đó có những tên tuổi lớn của cả nước, nhiều nhà văn đang sung sức sáng tạo, nhiều cây bút còn khá trẻ nhưng tác phẩm đã có tiếng vang trong dư luận. Ngoài ra, còn nhiều người khác không và chưa là hội viên nhưng có những sáng tác có giá trị.

Ðiều chúng tôi đặc biệt quan tâm là làm sao chuyển tiềm năng của cả đội ngũ ấy thành hiện thực. Tất nhiên làm điều này không dễ vì bên cạnh những hỗ trợ khách quan còn có yếu tố chủ quan là tài năng thiên bẩm và sự nỗ lực của mỗi người nữa.

* Hiện nay đang có ý kiến từ độc giả cho rằng trang viết của nhà văn đang xa dần thực tế sinh động. Nếu có hiện tượng đó, ông cho rằng đó là do khâu thực tế sáng tác của nhà văn có vấn đề (tức nhà văn viết không tốt), hay là do khâu chuyển tải tác phẩm tới công chúng có vấn đề (tức những tác phẩm tốt chưa được chú ý chuyển tải tới công chúng)?

- Ðúng là hiện nay sáng tác văn học của ta đang còn khoảng cách, thậm chí còn bị nhận xét là xa rời hiện thực đời sống của đất nước. Mà cũng không chỉ trong lĩnh vực văn học. Tại hội thảo khoa học toàn quốc "Văn học nghệ thuật và hiện thực đời sống đất nước" tổ chức trong hai ngày 12 và 13-7 tại Ðà Lạt, nhiều tham luận và kết luận hội thảo đã nêu lên thực trạng yếu kém của tác phẩm về vấn đề này như: né tránh các vấn đề cơ bản của hiện thực đất nước, thiếu sự ấm nóng của cảm hứng công dân, thường sa vào những đề tài vụn vặt, tầm thường, dung tục, có khi còn mô phỏng, sao chép, thậm chí "đạo văn" kín đáo hoặc lộ liễu không thể chấp nhận.

Lý do dẫn đến tình trạng trên có thể có nhiều, nhưng qua thực tiễn cho thấy những tác phẩm có giá trị bao giờ cũng là kết tinh từ trí tuệ của những cây bút dấn thân vì lý tưởng, gắn bó sâu sắc với đời sống dân tộc, hiểu rõ những nhiệm vụ nóng bỏng đặt ra cho thế hệ mình, thời đại mình, từ đó hình thành những ý tưởng lớn, sáng tạo những tác phẩm mang tính hiện thực cao với nghệ thuật mới mẻ, đóng góp vào các giá trị văn hóa của quốc gia và nhân loại. Bởi vậy, tôi không nghĩ rằng thời gian qua chúng ta có tình trạng những tác phẩm hay, tác phẩm tốt bị bỏ rơi không được chuyển tải đến công chúng.

Hệ thống xuất bản của ta với nhiều góc nhìn đa dạng và rộng mở chắc cũng không để lọt những tác phẩm xuất sắc. Vấn đề là chúng ta chưa có nhiều tác phẩm có chất lượng cao. Trong cuộc họp ban chấp hành hội mới đây, chúng tôi đã bàn và quyết định tính toán lại việc đầu tư, cách tổ chức các trại sáng tác sao cho hiệu quả hơn, đặc biệt nhấn mạnh vào việc đầu tư cho các đề tài trọng điểm, các cây bút thực tài nhằm tạo điều kiện cho ra đời những tác phẩm có giá trị.

* Thiếu tác phẩm đỉnh cao đã là một tồn tại kéo dài nhiều năm nay, nhìn từ góc độ người làm lý luận - phê bình, ông có thể lý giải không?

- Tác phẩm giá trị cao, hay là những kiệt tác, bao giờ cũng là kết tinh của trí tuệ và tâm huyết của tài năng, không phải cứ muốn là có ngay mà cần sự chín muồi của tài năng từ phát hiện, chăm sóc, chờ đợi trên cái nền đội ngũ đông và mạnh. Chúng ta đã làm nhiều việc nhằm vun đắp, tôn cao cái nền ấy của văn học cách mạng. Ðường lối văn nghệ của chúng ta, chính sách đầu tư của chúng ta cho ta hi vọng sẽ có mùa gặt xứng đáng.

LAM ĐIỀN thực hiện